Viêm đại tràng co thắt, Triệu chứng nguyên nhân và phòng ngừa

Bệnh viêm đại tràng co thắt là bệnh lành tính nhưng lại làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị sớm. Hiện nay, ở Việt Nam, có đến 15 – 20% dân số mắc bệnh này. Hãy cùng Fansipanvn.com tìm hiểu những thông tin về bệnh viêm đại tràng co thắt sẽ giúp bạn có thêm thông tin và phương pháp phòng tránh bệnh hiệu quả hơn nhé.

Bệnh viêm đại tràng co thắt nguyên nhân, triệu chứng và phòng ngừa
Bệnh viêm đại tràng co thắt nguyên nhân, triệu chứng và phòng ngừa

Bệnh viêm đại tràng co thắt là gì?

Trước tiên để biết được viêm đại tràng co thắt là gì, chúng ta cần hiểu được viêm đại tràng và đại tràng co thắt là gì.Viêm đại tràng là có vết viêm, vết tổn thương trên niêm mạc đại tràng; đại tràng co thắt là bệnh mà niêm mạc đại tràng hoàn toàn bình thường, là bệnh rối loạn chức năng tại đại tràng. Do đó phải biết rằng bệnh đại tràng co thắt sẽ không có viêm. Viêm đại tràng co thắt chính là chỉ những người bệnh có cả tình trạng viêm đại tràng và đại tràng co thắt.

Bệnh viêm đại tràng co thắt hay còn gọi là hội chứng ruột kích thích, rối loạn chức năng đại tràng, bệnh đại tràng chức năng… Các rối loạn tiêu hóa mạn tính tái đi tái lại, kéo dài ít nhất 3 tháng mà không làm thay đổi cấu trúc hay yếu tố sinh hóa của dạ dày, ruột. Viêm đại tràng co thắt có liên quan chặt chẽ tới tỷ lệ thực phẩm thông qua đại tràng (ruột già).Viêm đại tràng co thắt là bệnh hay gặp ở người lớn tuổi.

Viêm đại tràng co thắt được phân thành 3 loại cơ bản:

  • Loại 1: Có hiện tượng đau bụng và tiêu chảy.
  • Loại 2: Có hiện tượng đau bụng và táo bón.
  • Loại 3: Có hiện tượng đau bụng, vừa tiêu chảy lại vừa táo bón.

Có khoảng 20% dân số trên thế giới bị viêm đại tràng co thắt. Riêng tại Việt Nam thì có khoảng 30-40% bệnh nhân đến khám chuyên khoa tiêu hóa bị hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng co thắt. Viêm đại tràng co thắt thường gặp ở nữ giới (cứ 4 nữ giới mắc viêm đại tràng co thắt thì có 1 nam giới bị mắc chứng bệnh này). Người dễ mắc viêm đại tràng co thắt là bệnh nhân rối loạn thần kinh chức năng (hysteria), trầm cảm, ám ảnh hay bị stress tâm lý… Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Triệu chứng viêm đại tràng co thắt

Triệu chứng bệnh viêm đại tràng co thắt khá giống với một số bệnh đường tiêu hóa khác, nhất là viêm đại tràng. Có thể phân biệt bệnh với những triệu chứng đặc trưng như sau.

1. Bụng đau quặn thắt

Đại tràng co thắt gây nên những cơn đau bụng quặn thắt, kéo dài âm ỉ, có thể kèm theo triệu chứng ợ nóng, đầy hơi, tâm trạng căng thẳng lo âu. Tình trạng này đặc biệt thường xuất hiện sau khi ăn món chua cay, hải sản, đồ sống. Triệu chứng thuyên giảm khi người bệnh xì hơi hoặc đi đại tiện.

Viêm đại tràng co thắt gây những cơn đau quặn bụng thường xuyên
Viêm đại tràng co thắt gây những cơn đau quặn bụng thường xuyên

2. Đại tiện thất thường

Bệnh nhân đại tràng co thắt có triệu chứng đại tiện thất thường thấy rõ như đi ngoài nhiều lần, táo bón và tiêu chảy xen kẽ. Sau khi đi vệ sinh, bệnh nhân vẫn cảm thấy đau bụng và buồn đi tiếp. Phần đầu phân rắn, đuôi nát, có thể có chất nhầy và mùi hôi.

3. Bị ảnh hưởng nhiều bởi yếu tố thần kinh

Triệu chứng bệnh nặng và thường xuyên hơn nếu bệnh nhân thường xuyên căng thẳng, lo lắng. Đây là sự khác biệt lớn nhất giữa bệnh viêm đại tràng co thắt và các bệnh lý đường tiêu hóa khác.

4. Triệu chứng khác

Triệu chứng bệnh kéo dài khiến cơ thể mệt mỏi, xanh xao, suy nhược. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp các triệu chứng khác kèm theo như: mất ngủ, căng thẳng mệt mỏi, chóng mặt, tim đập nhanh,…

Mệt mỏi, stress làm bệnh viêm đại tràng co thắt thêm trầm trọng
Mệt mỏi, stress làm bệnh viêm đại tràng co thắt thêm trầm trọng

Những triệu chứng sau cảnh báo tình trạng bệnh nghiêm trọng gồm:

– Chảy máu trực tràng.

– Tiêu chảy vào ban đêm.

– Khó nuốt thức ăn.

– Thiếu máu do thiếu sắt.

– Sụt cân nhanh không rõ nguyên do.

– Nôn nhiều.

– Đi đại tiện nhiều lần trong ngày hoặc nhiều ngày lại không đại tiện được.

– Đau bụng quặn thắt thường xuyên, cơn đau tăng không giảm dù đi ngoài hay xì hơi.

Khi gặp những triệu chứng này, bệnh nhân cần sớm tới thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán, điều trị sớm.

Nguyên nhân của bệnh viêm đại tràng co thắt

Nguyên nhân của viêm đại tràng co thắt rất đa dạng, và một trong những nguyên nhân điển hình có thể kể tới là:

  • Thức ăn: Viêm đường ruột bởi ăn phải thức ăn không hợp vệ sinh – thức ăn có vi khuẩn thương hàn gây bệnh, vi khuẩn lỵ hoặc lỵ a-míp có thể tác động đến đại tràng gây ra tình trạng rối loạn tiêu hóa, khiến nhu động ruột co bóp bất thường.
  • Căng thẳng thần kinh, stress: Tình trạng này gây ra rối loạn serotonin – nội tiết tố được sản xuất ra bởi ruột và có tác động đến các thần kinh của quai ruột. Vậy nên việc rối loạn serotonin sẽ làm ảnh hưởng tới hoạt động nhu động ruột.
  • Rối loạn nội tiết tố: Ở những giai đoạn như dậy thì, hành kinh,… nguy cơ bị bệnh có thể gia tăng. Đây cũng là lý do vì sao căn bệnh này lại gặp ở nữ giới nhiều hơn nam giới.
  • Tác dụng phụ của thuốc: Các loại thuốc Tây y đa phần có dược tính rất mạnh, nếu sử dụng trong thời gian sẽ làm mất cân bằng hệ vi khuẩn có lợi trong đại tràng, khiến gây loạn khuẩn đường ruột.
  • Do rối loạn nhu động ruột

Việc chẩn đoán ra bệnh viêm đại tràng co thắt được xem là khó khăn và phức tạp. Với từng bệnh nhân mà Bác sĩ đưa ra các chỉ định xét nghiệm khác nhau và còn tùy thuộc vào trang thiết bị của từng phòng xét nghiệm.

  • Trường hợp bệnh nhân bị nghi loạn khuẩn có thể cho xét nghiệm vi khuẩn chí, xét nghiệm tìm các loại trứng giun, sán
  • Nếu trường hợp nghi ngờ nhiễm viêm đại tràng với lý do khác có thể cho chụp khung đại tràng có thuốc cản quang, và nếu có điều kiện thì có thể tiến hành nội soi đại tràng …

Bệnh viêm đại tràng co thắt ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống (không thoải mái, kiêng khem quá mức, hay cáu gắt dễ nổi nóng, lúc nào cũng lo đến bệnh tật của mình).

Viêm đại tràng co thắt có nguy hiểm không?

Đây là bệnh lành tính, không gây tổn thương thực thể đường ruột, không gây nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, bệnh kéo dài gây rối loạn chức năng đại tràng, ảnh hưởng đến tiêu hóa. Những cơn đau thắt kéo dài cũng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, cuộc sống của bệnh nhân.

Bệnh không được chữa trị để lâu có thể trở nặng gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống:

  • Các triệu chứng của bệnh có thể xảy ra bất cứ khi nào và không kiểm soát được khiến người bệnh luôn trong trạng thái lo lắng
  • Người bệnh phải kiêng khem khổ sở do thức ăn là một trong những yếu tố kích phát các triệu chứng của bệnh khiến người bệnh ngại tụ tập, đi chơi, đi du lịch…gây xáo trộn cuộc sống.
  • Người bệnh dễ bị rối loạn tâm trạng do các triệu chứng đau bụng đi ngoài xảy ra thường xuyên. Người bệnh lo lắng, chán nản khiến bệnh càng nặng thêm, bệnh nặng người bệnh lại càng
    stress…và trở thành một vòng luẩn quẩn khiến bệnh mãi không khỏi.

Nên sớm khắc phục bệnh, loại bỏ hoặc hạn chế tối đa nguyên nhân gây bệnh. Nếu bệnh không được điều trị có thể gây những biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là ung thư đại tràng.

Viêm đại tràng co thắt nên kiêng ăn gì?

Người bị viêm đại tràng co thắt nên một số loại thực phẩm dưới đây:

– Hạn chế sử dụng thức ăn khó tiêu, dễ sinh hơi như: hoa quả ngọt, dưa muối, đồ ăn chế biến sẵn chứa nhiều dầu mỡ… Ngoài ra, một số loại sữa có lactose, nem cuốn, gỏi, thức ăn tái sống… cũng không tốt cho những người đang gặp vấn đề về tiêu hóa.

Người bị viêm đại tràng co thắt nên hạn chế ăn Dưa muối
Người bị viêm đại tràng co thắt nên hạn chế ăn Dưa muối

– Tránh xa các loại đồ uống chứa cồn (rượu, bia…), thức uống chứa caffeine (cà phê, ca cao…), chất kích thích, nước ngọt có ga… vì chúng kích thích cơn co thắt của ruột, khiến bệnh ngày càng nặng thêm.

– Khi xuất hiện các triệu chứng viêm đại tràng co thắt thì không nên ăn các món có gia vị cay (hạt tiêu, ớt…) và đồ chua…

– Nếu bị tiêu chảy thì nên tránh các loại đồ ăn cứng, sản phẩm lên men, hải sản, bánh ngọt, sữa… bởi chúng có thể gây chướng bụng, đầy hơi khiến bệnh ngày càng nặng hơn.

Phương pháp điều trị viêm đại tràng co thắt

Để kiểm soát triệu chứng, điều trị bệnh, nếu nhẹ thì bệnh nhân cần loại bỏ nguy cơ như: giảm căng thẳng, ăn uống hợp lí, sinh hoạt lành mạnh.

1.Tạo thói quen ăn uống hợp lý

Những thực phẩm giúp nhuận tràng, cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng được khuyến khích với bệnh nhân như:

– Bột yến mạch.

– Thịt, cá, trứng, sữa không chứa lactose.

– Uống nhiều nước mỗi ngày, nước ép trái cây cũng rất tốt.

– Sữa chua và thực phẩm giàu prebiotic giúp lợi khuẩn.

– Rau xanh và trái cây.

Những thực phẩm chứa Sorbitol, thức uống có cồn, thực phẩm khó tiêu hóa, thức ăn sẵn, nhiều dầu mỡ nên hạn chế tối đa.

Ngoài ra, nên ăn uống đúng bữa, đầy đủ dinh dưỡng, tránh bỏ bữa khiến bệnh thêm trầm trọng.

2. Giảm căng thẳng, stress

Có nhiều biện pháp giúp giảm stress, căng thẳng mỗi ngày để ngăn ngừa và giảm bệnh đại tràng co thắt như:

– Các bài tập thư giãn: Thiền, Yoga,…

– Tập hít thở sâu: vừa ổn định tâm lý vừa giúp nhu động ruột hoạt động tốt hơn.

– Tập thể dục mỗi ngày.

3. Điều trị bằng thuốc Tây

Các loại thuốc sau đây được sử dụng để điều trị các triệu chứng bệnh:

  • Thuốc chống co thắt đại tràng: Nhóm thuốc này có tác dụng làm giảm co thắt bụng nhờ cơ chế thư giãn các cơ trong ruột.
  • Thuốc nhuận tràng: Thuốc nhuận tràng, điều hòa nhu động ruột có thể giúp giảm táo bón.
  • Thuốc cầm tiêu chảy: Các loại thuốc cầm tiêu chảy bao gồm Actapulgite và Loperamid giúp làm chậm sự co bóp của cơ ruột.
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCAs): Thuốc chống trầm cảm thường giúp giảm đau bụng do căng thẳng và lo âu.

Các loại thuốc đặc hiệu cho điều trị bệnh viêm đại tràng co thắt gồm có:

  • Alosetron (Lotronex): Alosetron là thuốc được sử dụng để điều trị tiêu chảy nặng ở phụ nữ.
  • Geliprostone (Amitiza): Geliprostone thường dùng để điều trị táo bón ở phụ nữ.

Lưu ý: Khi sử dụng thuốc Tây nên theo chỉ dẫn của bác sĩ, không nên tự ý mua thuốc dùng mà không có đơn. Nếu gặp vấn đề gì bất thường, ngừng dùng thuốc lại ngay và đến gặp bác sĩ để được tư vấn cụ thể.

4. Chế độ ăn uống- tập luyện

Tập tuyện thể dục giúp thư thái đầu óc, tăng cường sức khỏe
Tập tuyện thể dục giúp thư thái đầu óc, tăng cường sức khỏe

Nên:

  • Nên ăn thịt, cá, trứng và sữa không chứa lactose.
  • Bột yến mạch có thể giúp bạn giảm chướng bụng và đầy hơi.
  • Khoảng 2-2,5 lít mỗi ngày, có thể thay thế bằng nước ép trái cây.
  • Rau xanh và trái cây để bổ sung chất xơ cho cơ thể giúp ngăn chặn táo bón.
  • Sữa chua và thực phẩm giàu prebiotic để kích thích tăng cường lợi khuẩn.
  • Thể dục thể thao bằng những môn tập nhẹ nhàng để nâng cao sức khỏe, tăng sức đề kháng.

Không nên:

  • Sử dụng những loaij đồ ngọt không đường, những thực phẩm có hóa chất sorbitol thường được tìm thấy trong một số loại kẹo cao su vì chúng có thể làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn.
  • Nên tránh xa những đồ uống chứa cồn như rượu, bia, thức uống chứa caffeine như cà phê, ca cao và nước ngọt có ga vì sẽ làm tăng cơn co thắt ở ruột.
  • Hạn chế các thực phẩm khó tiêu hóa như đậu, cần tây, hành tây, cà rốt, nho khô, chuối, mơ, mận và mầm cải brussel sẽ làm tăng chứng đầy hơi ở người bệnh. Ngoài ra, bạn cũng cần tránh những đồ ăn như hải sản, bánh ngọt, bánh mì, bánh quy, sữa có chứa lactose và dưa muối sẽ làm tăng nguy cơ táo bón.
  • Loại bỏ những đồ ăn chế biến sẵn, đồ ăn chiên rán nhiều dầu mỡ, nhiều gia vị cay nóng bởi nó ảnh hưởng tới tiêu hóa của bạn

Điều trị viêm đại tràng co thắt bằng phương pháp dân gian

Bên cạnh các loại thuốc đặc trị, và chế độ ăn uống tập luyện người bệnh có thể kết hợp sử dụng thêm những bài thuốc dân gian sau để có thể đạt được kết quả tốt nhất.

  • Củ riềng: Thái nhỏ riềng, cho vào nước sôi hãm như hãm nước chè trong 20 phút. Dùng nước này uống 3 lần/ngày.
  • Lá mơ + Trứng gà: Thái nhỏ lá mơ rồi trộn đều với trứng gà. Đặt lá chuối vào chảo rồi đổ hỗn hợp vừa rồi lên để nướng. Khi chín lấy ra ăn.
  • Rau diếp cá: Sao khô lá diếp cá rồi dùng để pha nước uống như pha trà.
  • Cây vối: Vò nát lá vối rồi đun lấy nước uống hàng ngày

Những mẹo dân gian thường đơn giản với những nguyên liệu quen thuộc. Chúng ta có thể dễ thực hiện tại nhà. Tuy nhiên cần lưu ý, đây chỉ là phương pháp hỗ trợ cho việc điều trị chính chứ không thể thay thế thuốc chữa bệnh.

Cách phòng tránh viêm đại tràng co thắt

Để phòng tránh viêm đại tràng một cách hiệu quả thì lời khuyên cho bạn là bạn nên đi khám định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện ra bệnh. Một khi đã có dấu hiệu của bệnh bạn cần đi khám bệnh ở chuyên khoa tiêu hóa để xác định nguyên nhân và giải quyết dứt điểm ngay từ đầu, không để bệnh trở thành mạn tính. Để phòng bệnh, cần ăn uống đảm bảo vệ sinh. Không nên lạm dụng gia vị, rượu, bia, chất chua, cay trong các bữa ăn hằng ngày…

Trên đây là một số thông tin về bệnh viêm đại tràng co thắt. Tốt nhất khi phát hiện ra bệnh, người bệnh đại tràng nên chủ động thăm khám và sớm điều trị bởi để càng lâu, bệnh càng có nguy cơ tiến triển nặng và khó điều trị hơn.…Chúc bạn sức khỏe!

Bài viết cùng chuyên mục