Ăn không tiêu là bệnh gì? Triệu chứng, cách chữa hiệu quả

Ăn không tiêu là bệnh gì? là thắc mắc của không ít người, chúng không chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi, trẻ nhỏ mà thậm chí ở mọi độ tuổi. Bệnh ăn không tiêu thường không nguy hiểm đến tính mạng nhưng ảnh hưởng tới sinh hoạt hàng ngày khiến người bệnh mệt mỏi. Trong trường hợp hiện tượng này lặp lại nhiều lần thì có thể bạn đang mắc phải căn bệnh liên quan đến đường tiêu hóa. Do đó, bệnh nhân cần nắm được những thông tin cơ bản về căn bệnh này.

Ăn không tiêu là bệnh gì?

an khong tieu

Ăn không tiêu là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ hiện tượng rối loạn tiêu hóa dẫn đến các triệu chứng đầy hơi, chướng bụng, buồn nôn do thức ăn trong dạ dày không được tiêu hóa, từ đó dẫn đến tình trạng ăn không tiêu.

Bệnh ăn không tiêu thường không nguy hiểm cho người bệnh nhưng nó gây ảnh hưởng tới sinh hoạt hàng ngày khiến người bệnh mệt mỏi. Tuy nhiên, trong trường hợp hiện tượng này lặp đi lặp lại nhiều lần thì có thể bạn đang mắc phải căn bệnh nào đó liên quan đến đường tiêu hóa. Vì vậy, không nên chủ quan khi mắc bệnh ăn không tiêu, cần thăm khám và điều trị sớm.

Nguyên nhân ăn không tiêu

Nguyên nhân ăn không tiêu thông thường là do thói quen sinh hoạt hoặc do một số bệnh lý liên quan đến đường tiêu hóa. Cụ thể:

Nguyên nhân do thói quen sinh hoạt, ăn uống:

  • Thói quen ăn uống: Ăn nhanh, nhai không kỹ hoặc vừa ăn vừa nói chuyện, xem tivi sẽ gây mất tập trung, nuốt nhiều không khí khiến hệ tiêu hóa hoạt động chậm gây khó tiêu. Việc ăn nhiều thực phẩm chứa chất béo sẽ khiến dạ dày quá tải và gây khó khăn trong việc tiêu hóa thức ăn
  • Thường xuyên căng thẳng, stress: Stress và căng thẳng có thể khiến hệ tiêu hóa bị rối loạn và gây ăn không tiêu.
  • Tác dụng phụ của thuốc: Sử dụng quá nhiều thuốc giảm đau, kháng sinh gây nên hiện tượng đầy bụng, đầy hơi và khó tiêu.
  • Sử dụng đồ uống có cồn như rượu, bia thường xuyên; hút thuốc lá nhiều.

Nguyên nhân bệnh lý như:

Ăn không tiêu trong nhiều trường hợp là dấu hiệu cảnh báo của bệnh lý gây ảnh hưởng tới sức khỏe. Dưới đây là một số bệnh lý gây ăn không tiêu nên biết:

Đại tràng co thắt: Hay còn gọi là hội chứng ruột kích thích, là tình trạng rối loạn chức năng của đại tràng mà không tìm thấy tổn thương nào ở đại tràng. Các bệnh liên quan đến hệ tiêu hóa như viêm đại tràng, Crohn, ung thư ruột kết,.. do các biểu hiện như táo bón, tiêu chảy, đau bụng, chướng bụng thường xuyên….

Trào ngược dạ dày: Cơ thực quản có vai trò như nắp đóng mở khi thức ăn di chuyển vào dạ dày. Nếu thức ăn trong dạ dày quá nhiều và “nắp” hoạt động quá yếu khiến thức ăn cùng pepsin, acid, dịch vị dạ dày có thể bị trào ngược lên trên, gây ợ hơi, ợ chua, đắng miệng, ăn không tiêu.

Viêm loét dạ dày: Triệu chứng ăn không tiêu là dấu hiệu phổ biến của người bệnh viêm loét dạ dày. Các triệu chứng khác kèm theo như đau bụng, chán ăn, buồn nôn…

Ung thư dạ dày: Đây là bệnh lý nguy hiểm và gây ảnh hưởng tới tính mạng con người. Tuy nhiên, khi có một số triệu chứng như đầy bụng, đau bụng, căng bụng, ăn không tiêu, chán ăn, sụt cân, đi ngoài phân đen…tế bào ung thư đã xâm nhập vào lớp niêm mạc dạ dày.

Sỏi mật: Là vật chất rắn được hình thành trong túi mật – bộ phận nhỏ nằm ở vị trí dưới lá gan. Khi có sỏi trong mật cơ quan này không còn khả năng tiết ra các chất để tiêu hóa thức ăn trong ruột non. Một trong những dấu hiệu của bệnh là chứng ăn uống khó tiêu hóa.

Thiếu acid dạ dày: Nếu hệ tiêu hóa không đủ lượng dịch vị, đặc biệt là acid hydroclorid (HCl) tạo điều kiện cho các vi khuẩn có hại tấn công đường tiêu hóa. Khi đó thức ăn không được tiêu hóa hoàn toàn hoặc chỉ dừng lại ở một khâu trung gian nào đó. Thời gian tiêu hóa lâu hơn, thức ăn được lưu trữ trong dạ dày mà chưa vận chuyển được gây ra cảm giác khó tiêu và đầy bụng.

Thiếu men tiêu hóa: Khi lượng acid dạ dày giảm sẽ không kích thích được tuyến tụy tiết ra đủ enzyme tiêu hóa. Nếu cung cấp không đủ lượng enzyme này thì lượng thức ăn lưu lại trong thành ruột lâu hơn, gây ra chứng táo bón.

Triệu chứng ăn không tiêu

Các triệu chứng ăn không tiêu có thể xuất hiện từng đợt hoặc thường xuyên như:

  • Sau khi ăn khoảng 30 phút hoặc 1 tiếng động hồ có biểu hiện đầy bụng.
  • Dạ dày co thắt bất thường, nóng bụng; ợ hơi, xì hơi nhiều.
  • Đau bụng âm ỉ kéo dài và có xu hướng nặng hơn.
  • Nhức đầu: Do lượng khí dư trong dạ dày tăng cao, đặc biệt là carbon dioxide gây nên tình trạng đau đầu (có thể một bên hoặc cả hai bên).
  • Khó thở: Xảy ra vì axit dịch vị chảy vào thực quản, xâm nhập phổi và gây sưng ống thở.

dau hieu va nguyen nhan an khong tieu kho tieu 1

Trong trường hợp nếu thấy một số triệu chứng ăn không tiêu bất thường như: giảm cân đột ngột, nôn và đi vệ sinh ra máu… thì người bệnh cần đến bệnh viện để kiểm tra chẩn đoán và điều trị kịp thời, hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Khi nào cần đến gặp bác sĩ

Trong nhiều trường hợp ăn uống không tiêu là dấu hiệu của những vấn đề gây nguy hiểm. Trong những trường hợp dưới đây tốt nhất bạn nên thăm khám và nói chuyện với bác sĩ để được tư vấn cụ thể:

  • Nôn hoặc có máu trong chất nôn (có thể là máu tươi hoặc máu màu giống bã cà phê)
  • Khó nuốt
  • Phân đen hoặc tìm thấy máu trong phân
  • Đau dữ dội ở bụng trên bên phải
  • Đau dữ dội và đột ngột ở bụng đặc biệt là ở vùng bên phải (gan, túi mật và ruột thừa)
  • Ăn uống cảm thấy khó chịu
  • Chóng mặt, ngất
  • Ăn không tiêu khó thở, đổ mồ hôi , đau ngực hoặc đau tỏa ra hàm, lưng, cổ hoặc cánh tay, hãy đi khám ngay lập tức.

gap bac si

Chẩn đoán như thế nào?

Bên cạnh kiểm tra về thể chất và một số câu hỏi liên quan tới triệu chứng của bệnh. Tùy từng trường hợp bác sĩ chỉ định các xét nghiệm sau:

  • Siêu âm ổ bụng
  • Xét nghiệm máu
  • Nội soi thực quản, dạ dày
  • Xét nghiệm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori), bằng xét nghiệm phân hoặc kiểm tra hơi thở
  • Nội soi đại tràng
  • Chụp X-quang đường tiêu hóa và ruột nhỏ
  • CT Scan hoặc MRI ở bụng

Điều trị và phòng ngừa bệnh ăn không tiêu

Điều trị bệnh ăn không tiêu

Việc điều trị bệnh ăn không tiêu gồm:

  • Sử dụng thuốc: Bác sĩ sẽ kê các nhóm thuốc như thuốc điều hòa co bóp dạ dày; thuốc tiêu hóa; thuốc chống đầy hơi.
  • Ăn uống, sinh hoạt điều độ: Luyện tập thể dục thể thao nhẹ nhàng nhằm nâng cao sức đề kháng.
Ăn uống điều độ để điều trị bệnh ăn không tiêu
Ăn uống điều độ để điều trị bệnh ăn không tiêu

Phòng ngừa bệnh ăn không tiêu

Để phòng bệnh ăn không tiêu, mọi người cần thực hiện theo các phương pháp sau đây:

  • Uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày: Bổ sung đủ nước cho cơ thể sẽ giúp tăng sức đề kháng, giảm triệu chứng có tính acid của dạ dày và giúp cơ thể đào thải chất độc ra ngoài.
  • Ăn các thực phẩm có chứa chất xơ và vitamin như trái cây, rau xanh: Chất xơ và vitamin có lợi cho sức khỏe đường tiêu hóa.
  • Ăn chậm, nhai kỹ, chia khẩu phần ăn bữa nhỏ: Người bệnh nên ăn chậm, nhai kỹ, đồng thời chia khẩu phần ăn thành nhiều bữa nhỏ và cách 2 – 3 giờ ăn lại để loại bỏ tình trạng acid dạ dày dư thừa gây nên tình trạng đầy hơi, chướng bụng.
  • Tránh thực phẩm không tốt cho hệ tiêu hóa: Thức ăn nhanh, đồ ăn chiên xào, cay nóng,… chứa nhiều chất béo thường gây khó khăn trong việc tiêu hóa.
  • Hạn chế đồ uống có gas hoặc cồn: Đồ uống có gas, cồn khiến bụng căng tức và khó chịu, làm tăng nồng độ acid trong dạ dày gây trào ngược, ợ nóng.
  • Không ăn trước khi đi ngủ: Nếu hệ thống tiêu hóa làm việc quá tải sẽ dẫn đến triệu chứng khó tiêu và đầy bụng.
  • Ngủ đủ giấc, tăng cường vận động: Giúp cơ thể thư giãn và tái tạo năng lượng sẽ giúp hệ thống tiêu hóa hoạt động tốt hơn, hỗ trợ điều trị bệnh ăn không tiêu.

Chế độ ăn uống cho người ăn không tiêu

Nên ăn gì?

  • Nên bổ sung nhiều rau củ giàu chất xơ vào chế độ ăn uống hàng ngày. Khoai lang, cà rốt, cần tây…là những thực phẩm tốt cho hệ tiêu hóa bạn nên bổ sung thường xuyên vào chế độ ăn uống.
  • Trái cây giàu vitamin C có tác dụng tăng cường chức năng hệ tiêu hóa, giúp giải phóng khí tích trong dạ dày. Trái cây giàu vitamin C phải kể tới như đu đủ, xoài…để cải thiện chứng ăn không tiêu
  • Sữa chua có chứa nhiều lợi khuẩn, kích thích hệ tiêu hóa giúp giảm đầy bụng và tăng cảm giác thèm ăn
  • Bổ sung đủ nước cho cơ thể, nên uống nước ấm và chia thành từng ngụm nhỏ
  • Gia vị gừng, tỏi không những làm tăng hương vị của món ăn mà còn hỗ trợ điều trị chứng đầy bụng, ăn không tiêu hiệu quả

Không nên ăn gì?

  • Hạn chế đồ ăn nhiều dầu mỡ chứa hảm lượng chất béo cao
  • Đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sdawnx, bánh mì, ngũ cốc…làm tăng khí gây đầy bụng, chướng hơi
  • Không uống rượu bia, nước ngọt, đồ uống có ga dễ sinh khí trong đường ruột khiến ăn không tiêu trở nên nặng nề hơn.

Mẹo chữa ăn không tiêu đơn giản tại nhà

Để cải thiện tình trạng ăn không tiêu khiến bạn khó chịu, dưới đây là một số mẹo đơn giản giúp bạn dễ chịu hơn:

Lá ổi: Lấy 1 nắm lá ổi bỏ vào nước nóng hãm uống hàng ngày giúp chống viêm, loại bỏ vi khuẩn gây hại trong đường ruột.

Gừng: Khi gặp chứng khó tiêu bạn có thể nhai sống một lát gừng hoặc uống chút trà gừng sau khi ăn giúp giảm triệu chứng khó chịu này.

Lá bạc hà: Nhai sống lá bạc hà rất tốt cho hệ tiêu hóa, tinh dầu trong lá bạc hà c ó tác dụng loại bỏ triệu chứng ăn không tiêu như đầy hơi, ợ nóng, đau bụng…

bac ha 1

Hạt tiêu: Trong hạt tiêu có chứa hàm lượng kali cao có tác dụng cải thiện chức năng tiêu hóa của dạ dày. Để cải thiện chứng ăn không tiêu cho 1 – 2 hạt tiêu đen vào sữa nóng và khuấy đều, uống hàng ngày giúp ngăn chặn hình thành khí trong dạ dày.

Bột quế mật ong: Pha 1 thìa bột quế và 1 thìa mật ong vào cốc sữa ấm được coi là “vị thuốc” tuyệt vời cải thiện vấn đề về tiêu hóa và đánh bay chứng khó tiêu hiệu quả.

Trên đây là những thông tin trả lời cho câu hỏi ăn không tiêu là bệnh gì? Hy vọng với những thông tin trên, bạn đã nắm được phương pháp điều trị hiệu quả cũng như cách phòng tránh bệnh.

Bài viết cùng chuyên mục