12 Tác dụng của Cây Hoa Thiên Lý tuyệt vời trong cuộc sống

Cây hoa thiên lý là một loại cây thân leo được trồng nhiều tại Việt Nam, không những là một loại thực phẩm đắt đỏ mà nó còn là dược liệu góp mặt trong các bài thuốc dân gian chữa các bệnh phổ biến như sa dạ con, bệnh lòi dom (trĩ), mất ngủ và các công dụng hỗ trợ giảm cân, giảm đau nhức xương cốt, tốt cho người bị vô sinh,…

Thiên lý là cây gì

Theo wikipedia Thiên lý (danh pháp hai phần: Telosma cordata) là một loài thực vật dạng dây leo. Trong thiên nhiên, thiên lý mọc ở các cánh rừng thưa, nhiều cây bụi. Tuy nhiên, nó được gieo trồng ở nhiều nơi như Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây), Ấn Độ (Kashmir), Myanma, Pakistan, Việt Nam; châu Âu, Bắc và Nam Mỹ. Châu á

 

Hình ảnh cây hoa thiên lý – một loại dược liệu quý trong y học
Hình ảnh cây hoa thiên lý – một loại dược liệu quý trong y học

 

Mô tả cây dược liệu hoa thiên lý

  • Tên gọi khác: Dạ lài hương, hoa thiên lý, cây hoa lý
  • Tên gọi theo khoa học: Telosma cordata (Burn. f) Merr Pergularia Minorander
  • Họ theo khoa học: Asclepiadaceae

Đặc điểm thực vật

Cây thiên lý là một loại cây thân thảo, dây leo, mảnh, không có tua cuốn, thân hơi có lông nhất là bộ phận đang còn non. Thân dài từ 1- 10m, có màu lục ánh vàng

Lá thiên lý có hình tim, cuống lá 1-5cm, lông trải đều trên gân lá, đầu lá nhọn, phiến lá có hình trứng dài 4-12cm, rộng 3-10cm

cay thien ly 2
Cây Thiên lý là thực vật dây leo, màu xanh ánh vàng có hoa nở thành chùm

Hoa mọc thành chùm to dưới nách lá, mỗi bông hoa có 5 cánh mở rộng, có màu xanh lục hoặc ngả vàng, cuống hoa 0,5-1,5cm, có lông măng. Tràng hoa màu xanh lục ánh vàng, ống tràng dài 6-10mm và rộng 4-6mm. Thông thường sẽ ra hoa vào khoảng đầu tháng 5 đến tháng 10 và kết quả khoảng tháng 10 đến tháng 12.

Xem them: Tác dụng của cây Chùm Ngây Và Cách chế biến tốt cho sức khỏe

Phân bố

Cây thiên lý thuộc dạng thực vật dây leo thường mọc ở những cánh rừng thưa có nhiều cây bụi. Bên cạnh, nó còn được gieo trồng ở nhiều nơi như Quảng Đông – Quảng Tây (Trung Quốc), Kashmir (Ấn Độ), Myanma, Pakistan, Châu Âu và Nam Mỹ.

Ngoài ra, cây thiên lý còn được trồng nhiều ở Việt Nam chủ yếu là khu vực miền Bắc, để tạo bóng mát và lấy hương thơm từ hoa. Bên cạnh còn lấy lá và hoa để chế biến món ăn.

Thu hái và chế biến

Thu hái: thu hoạch lá trong khoảng thời gian vào tháng 6 đến tháng 11 hằng năm. Thu hái hoa vào độ từ tháng 8 đến tháng 9 hằng năm

Chế biến: Cây thiên lý thường được sử dụng ở dạng tươi giã nát với muối và thêm nước vào để vắt lấy nước, ít khi dùng ở dạng phơi khô

Bộ phận sử dụng

  • Lá và hoa

Bảo quản

  • Lá và hoa thiên lý sau khi thu hoạch nên sử dụng ngay hoặc chỉ nên để sau 1 ngày ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng

Thành phần hóa học

Theo các nghiên cứu, cây thiên lý có chứa Ancaloit chủ yếu là trong thân và lá, rất ít trong hoa. Đây là một loại amin chứa độc tố, nếu không cẩn thận dùng quá nhiều sẽ có thể gây ngộ độc thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Tuy nhiên với liều lượng ở mức vừa đủ thì sẽ không gây nguy hiểm, mà còn có công dụng trong việc điều trị bệnh

Ancaloit còn được tìm thấy trong các thực vật (khoai tây, cà chua) và trong động vật (tôm, cua, ốc, hến)

Vị thuốc

Tính vị

  • Hoa Thiên lý có vị hơi ngọt, tính bình

Quy kinh

  • Vào hai kinh tâm và can

Tác dụng dược lý

Theo y học cổ truyền lá và hoa Thiên lý có công dụng:

  • Hoa Thiên lý

Bồi bổ, thanh nhiệt và giải độc cơ thể; phòng chống rôm sảy ở trẻ nhỏ và tăng cường sức đề kháng cho người lớn tuổi

An thần, điều trị chứng mất ng

  • Lá thiên lý

Giảm đau nhức xương khớp, hỗ trợ giảm cân hiệu quả

Sát trùng, kháng viêm, chống lở loét, kích thích mọc da non

Chữa trĩ ngoại và sa dạ con

Chữa viêm giác mạc, viêm kết mạc do sởi, mắt mờ do màng mộng

Bên cạnh rễ còn được sử dụng để chữa chứng tiểu buốt, tiểu gắt, tiểu ra máu,…

Cách dùng và liều lượng

Tùy theo bài thuốc với từng trường hợp bệnh khác nhau mà ta có cách dùng và liều lượng khác nhau. Trung bình chỉ sử dụng từ 5-10g hoa khô và 15-30g hoa tươi.

Xem them: Nấm lim xanh – Công dụng, cách dùng và những bài thuốc chữa bệnh

Tác dụng của hoa thiên lý qua một số bài thuốc sưu tầm

Chữa lòi dom (bệnh trĩ)

  • Lấy 100g lá thiên lý còn non (bánh tẻ) và 5g muối ăn. Mang lá đi rửa sạch, để ráo, giã với muối ăn.
  • Cho thêm 30ml nước cất, lọc qua gạc lấy nước trong.
  • Dùng bông tẩm đắp vào chỗ lòi dom đã được rửa sạch bằng thuốc tím. Băng lại như đóng khố.
  • Làm ngày 1-2 lần trong 3-4 ngày sẽ thấy hiệu quả.
  • Ngoài ra có thể chế thành thuốc mỡ gồm 40g lanolin, 50g vadolin với 10ml dung dịch thiên lý nói trên.

Tốt cho người vô sinh

Phương pháp này có thể áp dụng cho các bạn nam vô sinh do thường xuyên phải tiếp xúc với chì, mà trong hoa thiên lý lại chứa kẽm. Vì thế nếu dùng hoa Thiên lý để chế biến thành món ăn sẽ có thể đẩy chì ra khỏi tinh dịch giúp ngăn ngừa chứng vô sinh ở nam giới. Khi chế biến lưu ý không nên làm chín quá sẽ gây mất tác dụng.

cay thien ly 3
Việc chế biến hoa thiên lý làm món ăn rất tốt cho sức khỏe và giúp giảm thiểu tình trạng vô sinh
  • Những bạn nam thường xuyên tiếp xúc với chì dẫn tới vô sinh, mặt khác trong hoa thiên lý lại có chứa chất kẽm.
  • Nếu dùng hoa thiên lý chế biến các món ăn sẽ có tác dụng đẩy chì ra khỏi tinh dịch, từ đó giúp chữa chứng vô sinh ở nam giới.
  • Nhưng lưu ý, khi chế biến không được làm chín quá sẽ làm giảm dưỡng chất.

Hỗ trợ giảm cân

  • Trong hoa thiên lý có chứa một lượng lớn chất xơ, chất diệp lục và có rất ít calo.
  • Khi ăn vào sẽ giúp tăng khả năng trao đổi chất, tăng cảm giác mau no, giảm khả năng hấp thụ chất béo.
  • Từ đó giúp hỗ trợ giảm cân hiệu quả.
  • Món ăn chế biến từ hoa thiên lý mang đến cảm giác no, hạn chế khả năng hấp thụ chất béo, nên sẽ hỗ trợ giảm cân hiệu quả.

Điều trị chứng mất ngủ, an thần, giúp ngủ ngon hơn

  • Để chữa mất ngủ cần hoa thiên lý và lá vông nem mỗi loại từ 30-50g, rửa sạch thái chung để nấu canh ăn trong 4-7 ngày.
  • Nếu muốn ngủ ngon hơn có thể nấu canh hoa lý với thịt lợn nạc hoặc cá diếc ăn mỗi ngày 1 lần trong vài ngày liên tiếp.

Làm giảm đau nhức xương cốt

  • Dùng hoa thiên lý chấm với muối vừng ăn hoặc xào thịt bò giúp giảm đau nhức xương khớp.
  • Tuy nhiên cần tránh xào các chất giàu sắt như thịt lợn nạc, rau muống, gan,… bởi sắt sẽ đẩy kẽm trong hoa lý ra khỏi cơ thể.

Phòng rôm sảy ở trẻ em

  • Với những trẻ còn nhỏ thì có thể nghiền hoa thiên lý cho vào nấu với cháo hoặc bột cho trẻ ăn dặm.
  • Đối với trẻ lớn hơn đã biết ăn thì nấu canh.

Điều trị hư nhược, chóng mặt, hoa mắt

  • Lấy 10g hoa lý, 12g ngải cứu, 10g bạch cúc, 8g lá đinh lăng và 8g rau má.
  • Sắc thuốc uống trong ngày, liên tục từ 3-5 ngày.

Trị giun kim

  • Lấy 30g hoa lý, 25g đinh lăng và 20g rau sam.
  • Sửa sạch, sao khô, sắc nước thuốc uống 3 lần trong ngày. Uống liên tục trong 3 ngày.
  • Hoặc có thể dùng lá thiên lý non nấu canh cho trẻ ăn từ 7-10 ngày.

Chữa tiểu buốt, tiểu ra máu, tiểu dắt, tiểu cặn trắng

  • Lấy từ 10-20g rễ cây thiên lý sắc nước uống từ 2-3 lần mỗi ngày và trong vòng 5 ngày.

Chữa đinh nhọt

  • Lấy 30-50g lá thiên lý, giã nhỏ rồi đắp vào vùng mụn nhọt.
  • Mỗi ngày thay 1 lần, làm trong vài ngày. Thực hiện liên tục cho đến khi mụn nhọt xẹp hẳn.

Kháng viêm

  • Nhờ thành phần dinh dưỡng trong hoa thiên lý có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh như viêm kết mạc hay viêm giác mạc nhờ khả năng kháng khuẩn, kháng viêm rất tốt.

Giảm tiểu đêm, mệt mỏi, căng thằng sau làm việc căng thẳng, giúp cơ thể khoan khoái

  • Dùng hoa lý nấu canh là ăn mỗi tuần 2 lần sẽ có tác dụng như trên.

Ăn hoa thiên lý có tốt không

  • Với những công dụng kể trên đương nhiên là hoa thiên lý rất tốt.
  • Loại thảo dược này có thể chế biến nhiều món ăn, kết hợp với nhiều thực phẩm bổ dưỡng khác.
  • Tuy nhiên, không nên lạm dụng ăn quá nhiều và liên tục, mỗi tuần ăn 1-2 lần là tốt nhất.

Các món ăn từ cây hoa thiên lý

Canh giò sống hoa thiên lý

  • Cách làm rất đơn giản, nấu nước xương hầm lấy vị ngọt của nước, sau đó cho giò sống vào.
  • Đợi giò chín thì cho hoa lý vào, nêm gia vị vừa ăn.
  • Cách làm này rất phù hợp cho mùa hè, là món ăn ngon bổ dưỡng và dễ tiêu hóa.

canh gio song hoa thien ly

Món hoa thiên lý xào thịt bò

  • Dùng hoa thiên lý tươi xào với thịt bò, chú ý không xào chín quá khiến dưỡng chất trong hoa lý bị mất đi.
  • Tránh xào với thực phẩm giàu sắt vì sắt kỵ thành phần kẽm có trong hoa này.
  • Món ăn này rất ngon và bổ dưỡng, được nhiều người yêu thích.

hoa thien ly xao thit bo

Cách làm:

  • Thịt bò thái lát mỏng, ướp qua, cho vào xào cho tái.
  • Sau đó cho thịt ra bát riêng, tiếp cho hoa lý vào xào gần chính rồi cho thịt bò đã xào vào, nêm thêm gia vị vừa đủ mà ăn.

Canh cua hoa thiên lý

  • Món này giống với các món canh cua khác, chỉ khác nguyên liệu rau thay bằng hoa thiên lý.
  • Khi canh cua sôi, cho hoa vào, nêm gia vị vừa ăn, đợi sôi lại là được.

canh cua hoa thien ly

Ngoài ra còn rất nhiều món ăn ngon từ hoa lý như bò né bông, canh ngao, canh mướp, món gỏi, trứng xào bầu, nấu với tôm tươi, món thịt viên, chả cá thác lác và tôm, canh thịt băm,… bạn đọc có thể tham khảo cách chế biến trên mạng.

Những điều cần lưu ý khi sử dụng cây Thiên lý

Khi dùng lá và hoa thiên lý chế biến thức ăn và làm thuốc chữa bệnh nên lưu ý:

  • Khi dùng chế biến món ăn từ hoa thiên lý chữa bệnh đau khớp không nên kết hợp với các thực phẩm chứa sắt như gan, thịt lợn, rau muống,… Vì chất sắt có trong các loại thực phẩm này sẽ đẩy kẽm ra khỏi cơ thể.
  • Khi chế biến hoa thiên lý không nấu chín kỹ quá sẽ làm giảm dinh dưỡng và không đem lại hiệu quả cho việc điều trị.

Mặc dù lá và hoa thiên lý rất tốt cho sức khỏe nhưng thành phần ẩn sâu bên trong nó lại chứa độc tố. Vì vậy không nên quá lạm dụng, người bình thường chỉ nên ăn khoảng 2 lần mỗi tuần là tốt nhất. Bên cạnh để đảm bảo an toàn, bệnh nhân nên tham khảo thêm ý kiến từ bác sĩ trong quá trình sử dụng loại dược liệu này chữa bệnh.

Trên đây là toàn bộ những tác dụng về cây hoa thiên lý mà bạn có thể tham khảo. Hy vọng thông tin trong bài viết đã giúp bạn có thêm kiến thức về sử dụng hiệu quả loại cây này. Hãy chia sẻ bài viết để mọi người hiểu hơn về cây hoa thiên lý.




Bài viết cùng chuyên mục