Rối loạn tiêu hóa Có nguy hiểm không? Dấu hiệu và cách chữa hiệu quả

Rối loạn tiêu hóa là một biểu hiện bất thường ở hệ tiêu hóa, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Tuy không quá nguy hiểm nhưng tình trạng này gây ra không ít phiền toái cho sinh hoạt và sức khỏe của người bệnh. Bài viết dưới đây, Fansipan sẽ cung cấp cho bạn đọc những thông tin cần biết về tình trạng này, bao gồm: nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và cách phòng ngừa.

Rối loạn tiêu hóa là gì?

roi loan tieu hoa

Rối loạn tiêu hóa là tình trạng các cơ vòng hệ tiêu hóa co thắt bất thường gây ra các hiện tượng đau bụng và đại tiện bị thay đổi. Hệ tiêu hóa bắt đầu từ miệng, qua nhiều cơ quan và kết thúc ở hậu môn. Khi có bất kì một bộ phận nào thuộc hệ tiêu hóa gặp vấn đề thì sẽ xảy ra tình trạng rối loạn tiêu hóa.

Nguyên nhân gây rối loạn tiêu hóa

Tiêu hóa là quá trình biến thức ăn thành những chất có thể hấp thu qua thành ống tiêu hóa để vào máu. Quá trình tiêu hóa bắt đầu từ miệng cho đến ruột già. Bất kỳ nguyên nhân nào làm thay đổi, cản trở, đảo lộn quá trình tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa đều được gọi là rối loạn tiêu hóa.

Đây không phải là một bệnh lý mà là hậu quả của một số nguyên nhân nhất định. Tuy nhiên nếu tình trạng này kéo dài và không được chữa trị đúng cách thì người bệnh rất có thể sẽ mắc phải các chứng bệnh liên quan đến tiêu hóa, trong đó điển hình là ung thư đường ruột.

Có thể điểm qua một số nguyên nhân gây nên tình trạng này như sau:

Chế độ ăn uống không hợp lý

– Ăn nhiều đồ ngọt, đồ ăn chứa dầu mỡ, thức ăn dễ lên men, thực phẩm chua cay.

– Uống nhiều rượu bia, nước ngọt có gas.

– Thói quen vừa ăn vừa làm việc, ăn quá nhanh, quá no, ăn uống thất thường không có giờ giấc…

Ngoài ra, thói quen ăn uống vỉa hè, quán xá, thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm khiến cho hệ tiêu hóa hoạt động không bình thường.

Stress

Ngoài chế độ ăn uống không hợp lý thì căng thẳng tâm lý, áp lực công việc cũng là nguyên nhân có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa.

Stress ảnh hưởng tới nhu động ruột, ruột co bóp ít khiến thức ăn bị lưu giữ trong đường ruột lâu và hấp thu hết nước khiến phân quá khô sẽ gây ra táo bón. Ngược lại khi ruột co bóp quá nhiều khiến phân bị đẩy ra ngoài quá sớm khi chưa được hấp thu bớt nước và muối khoáng sẽ gây ra tiêu chảy.

Viêm đại tràng

Đây là nguyên nhân hàng đầu gây nên chứng rối loạn hệ tiêu hóa. Viêm đại tràng có thể do lỵ amip, shigella,… gây nên hội chứng ruột kích thích.

Tác dụng phụ của thuốc chữa bệnh

Nhiều loại thuốc như kháng sinh và thuốc chống viêm không steroid, một số loại thuốc trong điều trị bệnh tiểu đường, thuốc ức chế miễn dịch… nếu sử dụng lâu dài có thể gây ra phản ứng phụ. Buồn nôn, tiêu chảy, táo bón là những biểu hiện rối loạn tiêu hóa thường gặp có liên quan đến việc sử dụng thuốc.

Bệnh lý liên quan đến dạ dày

Các bệnh lý như viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng,… gây ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thu các chất.

Mất cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột

Các vi khuẩn đường ruột có tác dụng điều hòa quá trình tiêu hóa, lên men trong đường ruột. Khi có sự mất cân bằng hệ vi sinh vật này sẽ dẫn đến sự rối loạn quá trình chuyển hóa thức ăn. Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột là do lạm dụng kháng sinh, thường gặp nhất ở trẻ em.

Triệu chứng của hiện tượng rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa thường biểu hiện dưới nhiều triệu chứng khác nhau, có thể xảy ra đồng thời ở nhiều bộ phận của hệ tiêu hóa, cũng có thể chỉ ảnh hưởng đến một bộ phận nhất định. Các triệu chứng thường gặp như:

Đau bụng 

  • Đây là triệu chứng thường gặp khi bị rối loạn tiêu hóa. Tùy vào mức độ nghiêm trọng của bệnh mà có thể xuất hiện những cơn đau âm ỉ hay dữ dội thường nằm ở phía bên trái vùng bụng hoặc dọc theo khung đại tràng.

Đau bụng

Đầy hơi

  • Đầy hơi là triệu chứng tiêu biểu của tình trạng rối loạn tiêu hóa. Người bệnh thường có cảm giác bụng căng ra như vừa ăn no, ậm ạch, khó chịu. Ngoài ra, còn xuất hiện dấu hiệu ợ hơi.

Chán ăn

  • Khi bị các vấn đề về tiêu hóa, bệnh nhân thường có cảm giác đắng miệng, không muốn ăn uống gì.

Thói quen đại tiện thay đổi

  • Triệu chứng này tiến triển chậm nhưng mỗi ngày một nặng hơn. Người bệnh cảm thấy thói quen đại tiện thay đổi rõ ràng, đau bụng từng cơn, đi vệ sinh không đều, khi táo, khi lỏng, đi xong vẫn không thấy thoải mái.
  • Ngoài ra, người bị rối loạn tiêu hóa còn có một số triệu chứng khác như: ợ chua, đắng, hôi miệng, buồn nôn, … Người bệnh cảm thấy chán ăn, căng thẳng, mệt mỏi, người uể oải.
  • Khi thấy xuất hiện những triệu chứng trên, người bệnh cần đến các cơ sở y tế thăm khám, phát hiện nguyên nhân để có phương pháp điều trị phù hợp.

Thông thường, các triệu chứng rối loạn tiêu hóa chỉ xảy ra ít và ở mức độ nhẹ. Khi các triệu chứng kéo dài và nặng hơn như đi ngoài có máu, phân lỏng rắn xen kẽ, sút cân nhanh,… thì chứng tỏ bệnh của bạn đã khá nặng. Hãy liên hệ với bác sĩ sớm để được khám và điều trị kịp thời.

Biến chứng rối loạn tiêu hóa

Rối loạn tiêu hóa có thể được phát hiện, chữa trị nhanh chóng, đơn giản tuy nhiên sẽ gây ra nhiều biến chứng phải điều trị lâu dài nếu người bệnh chủ quan.

Hậu quả của rối loạn tiêu hóa: Hệ quả tất yếu của chế độ ăn uống, sinh hoạt bất hợp lý hoặc việc sử dụng quá nhiều rượu bia, chất kích thích khiến một lượng lớn cồn xâm nhập vào cơ thể, làm thay đổi hoạt động của hệ thần kinh giao cảm chi phối hoạt động của nhu động ruột. Từ đó, đại tràng bị rối loạn khả năng hấp thụ nước, chất dinh dưỡng, chất điện giải cũng như quá trình đào thải phân ra bên ngoài, gây tiêu chảy, phân nát, đau bụng, kích thích đi ngoài nhiều lần.

Các biến chứng nhẹ

Rối loạn tiêu hóa ở mức độ nhẹ tuy không đe dọa tới tính mạng nhưng lại ảnh hưởng rất lớn tới sinh hoạt của người bệnh. Cụ thể:

  • Luôn cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng, khó chịu
  • Đại tiện nhiều, phải ‘làm bạn’ với toilet gây bất tiện, đặc biệt nếu đi ngoài nhiều dễ dẫn tới tình trạng mất nước
  • Mệt mỏi, dẫn tới làm việc giảm sút, hiệu quả công việc thấp
  • Ăn uống không ngon miệng, dễ sút cân

Các biến chứng nguy hiểm hơn

Khi người bệnh chủ quan trong việc điều trị có thể gây nên các biến chứng nặng, nguy hiểm khó lường như:

  • Hệ tiêu hóa bị suy yếu, rối loạn công năng.
  • Gây nên các bệnh lý nguy hiểm như hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng, poyp đại tràng, xuất huyết đại tràng thậm chí dẫn tới ung thư đại tràng.
  • Nguy hiểm hơn nữa, rối loạn tiêu hóa với biểu hiện tiêu chảy kéo dài sẽ khiến người bệnh mất nước, mất chất điện giải dẫn tới nguy cơ bị suy nhược cơ thể, suy thận, hôn mê thậm chí tử vong.

Biến chứng rối loạn tiêu hóa do bia rượu không kiểm soát

  • Lượng cồn có trong bia rượu sẽ tiêu diệt lượng lớn vi khuẩn có lợi trong đường tiêu hóa, mất đi một phòng tuyến bảo vệ cho hệ tiêu hóa. Uống nhiều bia rượu sẽ gây ức chế sự bài tiết của các enzyme khiến thức ăn khi đưa vào cơ thể sẽ chuyển đến các phần tiếp theo của đường tiêu hóa mà không được đi kèm các chất thích hợp, gây tổn thương cho đường tiêu hóa, rất dễ dẫn tới các biến chứng về viêm dạ dày cấp và hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng.

Đối với hội chứng viêm dạ dày cấp

  • Thức uống có cồn làm ức chế quá trình tạo thành chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày đồng thời kích thích sản sinh nhiều acid dịch vị có khả năng gây tổn thương niêm mạc dạ dày. Hậu quả là gây đau vùng thượng vị, có khi nóng rát, cồn cào, có lúc âm ỉ, bụng ậm ạch, khó tiêu, buồn nôn, nôn nhiều thậm chí nôn ra máu.

Đối với hội chứng ruột kích thích

  • Các chất có trong rượu bia khiến hệ thần kinh trung ương bị mẫn cảm và làm thay đổi hoạt động của hệ thần kinh giao cảm chi phối hệ tiêu hóa dẫn tới rối loạn nhu động của ống tiêu hóa. Người bệnh dễ rơi vào tình trạng tiêu chảy cấp hoặc đại tiện sệt, lỏng ngày 3-4 lần, xuất hiện cảm giác đau tức, khó chịu ở hậu môn và cảm giác ậm ạch, khó tiêu, nặng bụng, buồn nôn.

Đối với hội chứng viêm đại tràng

  • Rượu bia không đảm bảo, không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng cộng với các chất có trong đó sẽ làm chết lượng lớn lợi khuẩn đường ruột, mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Nếu sử dụng quá nhiều dễ làm tổn thương đại tràng, dẫn tới viêm nhiễm, có thể xuất hiện các vết loét, xung huyết, xuất huyết thậm chí có áp xe nhỏ, gây các biến chứng nguy hiểm liên quan tới thủng đại tràng, ung thư đại tràng.

Cách chẩn đoán rối loạn tiêu hóa

Hỏi tiền sử người bệnh

  • Bác sĩ sẽ căn cứ vào một số yếu tố như: Gia đình có ai mắc rối loạn tiêu hóa hay không? Người bệnh từng phẫu thuật chưa? Có từng sử dụng loại thuốc kháng viêm nào?
  • Người bệnh có sử dụng rượu bia, hút thuốc lá, chất kích thích không? Tâm lý có thường xuyên bị áp lực, căng thẳng không?… Từ đó, bác sĩ có thể xác định sơ bộ bệnh.

Dựa vào triệu chứng

Những người mắc rối loạn tiêu hóa thường có triệu chứng: chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu, đau vùng thượng vị, buồn nôn, khó chịu, ợ nóng…

Một số triệu chứng có thể nặng hơn như:

  • Sụt cân nhanh, biếng ăn, ăn nhanh no
  • Cảm giác khó nuốt, nuốt vướng, cổ họng đau.
  • Có biểu hiện chảy máu tiêu hóa, phân đỏ hoặc đen
  • Người bệnh từng bị loét dạ dày

Phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng

  • Nội soi dạ dày: Bên cạnh biểu hiện, bác sĩ có thể tiến hành nội soi để xác định chính xác nguyên nhân và mức độ tổn thương.
  • Xét nghiệm không xâm lấn, chẩn đoán sự tồn tại của vi khuẩn HP qua phương pháp test thở hoặc xét nghiệm phân.
  • Chẩn đoán từ siêu âm bụng hoặc CT scan bụng
  • Thực hiện xét nghiệm để tìm sự xuất hiện của ký sinh trùng hoặc máu trong phân.

Điều trị rối loạn tiêu hóa như thế nào?

Chính vì do nhiều nguyên nhân gây ra nên việc điều trị chứng này cũng tùy thuộc vào từng nguyên nhân cụ thể. FANSIPAN xin đưa ra những lời khuyên điều trị dưới đây, bạn có thể tham khảo.

  • Chế độ dinh dưỡng: thức ăn và nước uống là tác nhân dễ gây ra chứng rối loạn tiêu hóa nhất. Vì thế, việc cân bằng dinh dưỡng và lựa chọn những thực phẩm tốt cho hệ tiêu hóa là rất cần thiết. Bạn nên thực hiện ăn chín uống sôi, không ăn đồ quá cay nóng, quá chua, quá nhiều đạm hoặc mỡ. Đối với bệnh nhân tiêu chảy mạn tính không nên ăn nhiều thức ăn giàu xơ. Người bệnh nên được bổ sung men tiêu hóa và các loại thức uống có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa.
  • Sử dụng thuốc: bạn có thể sử dụng kháng sinh đúng liều để điều trị các bệnh viêm nhiễm đường tiêu hóa. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc phải được sự đồng ý của bác sĩ. Vì thế bạn cần đến khám và nhờ bác sĩ kê đơn điều trị nếu xuất hiện các dấu hiệu nặng.
  • Điều trị tại bệnh viện: các trường hợp rối loạn tiêu hóa nặng cần được cấp cứu kịp thời tại bệnh viện. Bệnh nhân sẽ được truyền dịch nếu bị mất nước do nôn, tiêu chảy. Các trường hợp sốt cao, mất máu do đi ngoài ra máu, tiêu chảy mất nước,… cần được đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Phòng tránh rối loạn tiêu hóa như thế nào?

Rối loạn tiêu hóa không đe dọa đến tính mạng người bệnh, tuy nhiên những bất tiện mà nó gây ra có ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt của người bệnh. Vì vậy để phòng tránh cũng như hỗ trợ tốt quá trình điều trị rối loạn tiêu hóa, người bệnh cần lưu ý:

  • Ăn uống đủ chất, ăn chín uống sôi, hạn chế các thực phẩm gây kích thích hệ tiêu hóa, gây tiêu chảy.

  • Đối với người thường xuyên táo bón, cần bổ sung nhiều chất xơ và rau xanh để hỗ trợ quá trình đào thải của cơ thể.

  • Hạn chế sử dụng các thức uống có cồn.

  • Bổ sung men vi sinh, bổ sung lợi khuẩn tốt cho đường ruột.

  • Tập thói quen đi vệ sinh khoa học, mỗi ngày đều nên đi vệ sinh 1 lần vào cùng một thời điểm.

  • Bổ sung các vitamin và khoáng chất, nâng cao sức đề kháng chống các tác nhân sinh vật gây nên chứng rối loạn tiêu hóa.

Ngoài ra, các hoạt động thể chất có tác dụng gia tăng hoạt động co bóp của ruột, giúp ăn ngon và tăng khả năng tiêu hóa, hấp thu thức ăn rất hiệu quả. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những người quan tâm đến trọng lượng, thường xuyên tập thể dục ít khi phải đối mặt với những phiền toái của đường tiêu hóa. Do đó tập thể dục mỗi ngày sẽ giúp quá trình tiêu hóa tốt hơn.

Hy vọng những thông tin trong bài viết đã giúp các bạn hiểu rõ về chứng rối loạn tiêu hóa: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng tránh. Hệ tiêu hóa chính là trái tim thứ hai của con người, việc đảm bảo cho hệ tiêu hóa khỏe mạnh sẽ góp phần làm cho cơ thể khỏe mạnh.

☛ Có thể bạn quan tâm chủ đề: Viêm đại tràng là bệnh gì?

Bài viết cùng chuyên mục