Cây xạ đen chữa bệnh gì? Có tác dụng gì? cách dùng thế nào

Cây xạ đen chữa bệnh gì? Có tác dụng gì? cách dùng thế nào, Xạ đen là một trong số các loại dược liệu sử dụng trong nhiều bài thuốc, có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh về gan, ưng thư, ổn định huyết áp. Tuy nhiên cũng cần tìm hiểu kĩ trước khi sử dụng để hạn chế nguy cơ gặp phải tác dụng phụ. Vậy cây xạ đen là cây gì? Nó có những tác dụng như thế nào, cách dùng ra sao? Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu để rõ hơn về những giá trị mà cây xạ đen mang lại cũng như cách dùng dược liệu này qua bài viết dưới đây nhé!

Cây xạ đen là cây gì?

Cây xạ đen là một loài thực vật thuộc họ Celastraceae, có tên khoa học là Celastrus Hindsii Benth. Cây xạ đen hay còn có tên gọi khác là bạch vạn hoa, bách giải, cây dây gối, đồng triều hay cây quả nâu hoặc cây ung thư. Mỗi khu vực sẽ có một cách gọi khác nhau, tuy nhiên trong Đông y, thảo dược này được biết đến nhiều với cái tên cây xạ đen và cũng thường được gọi với cái tên này.

Cây xạ đen là cây gì?

Cây xạ đen là cây gì?

Mô tả cây xạ đen

Đặc điểm

Xạ đen thuộc loại cây dây leo thân gỗ, nhánh cây buông ra leo bám dài, mọc thành búi, dễ trồng. Thân cây dạng dây dài 3-10m. Cành tròn, lúc non có màu xám nhạt, không có lông, sau chuyển sang màu nâu, có lông, về sau có màu xanh. Phiến lá hình bầu dục xoay ngược, thường có 7 cặp gân phụ, bìa có răng thấp, mặt lá không có lông, lá không rụng theo mùa, cuống lá dài 5 – 7mm. Chùm hoa ở ngọn hay ở nách lá, dài 5 – 10 cm. Cuống hoa 2 – 4mm. Hoa mẫu 5. Cánh hoa trắng, Hoa cái có bầu 3 ô. Quả nang hình trứng, dài cỡ 1 cm, nổ thành 3 mảnh. Hạt có áo hạt màu hồng. Ra hoa tháng 3 – 5; Ra quả tháng 8 – 12.

Phần hoa của lá thường nhỏ và mọc ở đầu cành với đường kính từ 4 đến 6 cm. Quả của cây xạ đen là quả hạch khi chín có màu cam hoặc màu đỏ với đường kính từ 3 đến 4mm.

(Theo wikipedia)

Phân bố

  • Cây thường mọc ở vùng núi nơi có ánh sáng và độ ẩm cao. Cụ thể thường tập trung nhiều ở Hòa Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Quảng Ninh, Gia Lai, Thừa Thiên Huế

Bộ phận dùng

  • Thân, cành, lá

Thu hái – sơ chế

  • Có thể thu hoạch loài cây này vào bất cứ thời điểm nào trong năm.

Bào chế thuốc

  • Thông thường các bộ phận của cây xạ đen sẽ được cắt thành từng đoạn và đem phơi khô.

Bảo quản

  • Sau khi nguyên liệu đã khô thì thường được giữ ở nơi khô thoáng, tránh tình trạng ẩm thấp có thể gây mốc, làm giảm hiệu quả của thuốc.

Tính vị

Cây xạ đen có tính hàn, vị đắng, hơi chát có tác dụng trị viêm gan, các bệnh về u bướu, giải độc, mụn nhọt, vàng da, tiêu viêm, …

Quy kinh

Kinh Can

Thành phần hóa học

  • Trong thành phần của xạ đen có rất nhiều hoạt chất như tanin, flavonoid, các polyphenol, acid amin, triterpenoid, cyanoglycosid, đường khử.

Tác dụng dược lý và chủ trị của xạ đen

Có tác dụng chữa ung nhọt, lở loét, rối loạn tiêu hóa, mát huyết, giúp thông kinh, lợi niệu. Chuyên dùng để điều trị mất ngủ, viêm gan, vô sinh… Ngoài ra còn có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh ung thư

Cách dùng và liều lượng

Mỗi ngày nên dùng từ 15 đến 20g sắc nước để uống hoặc kết hợp với các nguyên liệu khác để tăng hiệu quả điều trị bệnh.

cay xa den2

Cây xạ đen có mấy loại?

Theo nhiều chuyên gia thuộc lĩnh vực sinh vật học thì cây xạ đen chỉ có một loại duy nhất. Tuy nhiên, nếu xét nhóm xạ nói chung thì có 2 loại chính là cây xạ đen và cây xạ vàng. Trong 2 loại này chỉ có cây xạ đen là có thể dùng làm thuốc chữa bệnh và được ứng dụng rộng rãi trong y học còn cây xạ vàng hay những loại cây xạ khác hoàn toàn không có tính năng này. Vì vậy, khi sử dụng thảo dược để điều trị bệnh, bạn nên lưu ý kĩ càng tránh nhầm lẫn cây xạ đen với các loại cây xạ khác.

Cây xạ đen mọc ở đâu?

Cây xạ đen thường được tìm thấy trong các khu rừng nguyên sinh có độ cao trung bình từ 1000-1500m so với mực nước biển. Cây phân bố ở nhiều quốc gia trên thế giới như Trung Quốc, Thái Lan, Myanmar, … trong đó có Việt Nam. Ở nước ta, cây xạ đen chủ yếu phân bố ở các tỉnh thành có vùng đồi núi cao như Thái Nguyên, Tuyên Quang, Ninh Bình, Gia Lai, Vườn quốc gia Ba Vì, Cúc Phương, … Đặc biệt là ở Hòa Bình, cây xạ đen phát triển khá mạnh và đây cũng là nơi cung cấp nguồn dược liệu có chất lượng dược tính tốt so với nhiều nơi.

Tác dụng của cây xạ đen

Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị ung thư, u bướu: Hợp chất Flavonid trong xạ đen có công dụng làm chậm quá trình oxy hóa các gốc tự do, bảo vệ cơ thể, ức chế sự phát triển của các tế bào ung thư. Ngoài ra, trong xạ đen còn có hợp chất quinon khiến các tế bào ung thư dễ bị tiêu diệt hơn. Đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học chứng minh sự hiệu quả của xạ đen trong việc. phòng ngừa và hỗ trị điều trị ung thư.

Hỗ trợ điều trị bệnh cao huyết áp: cây xạ đen các tác dụng điều hòa khí huyết, giúp ổn định huyết áp, rất tốt cho cho những người bị cao huyết áp. Rất đơn giản, có thể dùng lá hoặc thân cây đem sắc nước uống mỗi ngày hoặc kết hợp thêm một số thảo dược khác.

Cải thiện triệu chứng mất ngủ: xạ đen có vị chát, tính hàn, giúp tăng cường tuần hoàn máu lên não, có thể cải thiện tình trạng chóng mặt, mất ngủ

Hỗ trợ điều trị các bệnh về gan như xơ gan, viêm gan, gan nhiễm mỡ: xạ đen có tác dụng hỗ trợ trong việc làm lành các tế bào gan đã bị tổn thương, lọc bỏ cholesterol xấu tích tụ trong gan và hạn chế sự di căn các tế bào gan ung thư tới các bộ phận khác. Sắc nước cây xạ đen để uống mỗi ngaỳ có thể làm giảm tình trang gan nhiễm mỡ rất hiện quả, để đạt hiệu quả tốt nhất nên kết hợp xạ đen với các thảo dược tự nhiên khác.

la xa den chua ung thu va HIV 5587 1559794826

Một vài bài thuốc từ cây xạ đen

Từ những công dụng của cây xạ đen, đông y có rất nhiều bài thuốc trị bệnh hiệu quả mà bạn có thể tham khảo và thử áp dụng, chẳng hạn như:

Dùng xạ đen thông kinh, lợi tiểu, giải nhiệt 

  • Chuẩn bị: 15g xạ đen, 12g kim ngân hoa
  • Dùng các vị thuốc đã phơi khô đem sao vàng rồi hãm như nước chè.
  • Uống hết thuốc trong ngày.

Xạ đen tăng cường hệ miễn dịch, giảm căng thẳng, phòng chống tiểu đường, ung thư 

  • Chuẩn bị: 15g xạ đen, 15g giảo cổ lam và 15g nấm linh chi
  • Dùng tất cả nguyên liệu trong 1 thang thuốc và sắc uống hàng ngày.

Xạ đen hỗ trợ điều trị ung thư

  • Chuẩn bị: 30g xạ đen, 20g cỏ lưỡi rắng và 6g cam thảo dây
  • Dùng tất cả nguyên liệu trong 1 thang thuốc rồi hãm trong ấm như hãm nước chè
  • Uống hết trong ngày

Xạ đen hỗ trợ điều trị các bệnh về gan 

  • Chuẩn bị: 50g xạ đen, 30g cà gai leo và 10g mật nhân
  • Cho tất cả nguyên liệu trong 1 thang thuốc rồi cho vào nấu cùng với khoảng 2 lít nước trong khoảng 15 phút. Lúc này tinh chất của các nguyên liệu sẽ tan dần trong nước.
  • Dùng uống thay nước hàng ngày. Nhớ không được để qua đêm

Còn rất nhiều bài thuốc khác được lưu truyền trong dân gian dùng cây xạ đen để điều trị bệnh. Bạn có thể tham khảo thêm để tận dụng khả năng chữa bệnh của nguyên liệu này.

Những đối tượng không nên sử dụng cây thuốc xạ đen

Mặc dù cây xạ đen có rất nhiều tác dụng trong việc hỗ trợ và điều trị, tuy nhiên không phải ai cũng có thể sử dụng được loại thảo dược này. Các đối tượng sau không nên sử dụng cây thuốc xạ đen:

  • Người bị huyết áp thấp: xạ đen có công dụng hạ huyết áp, chỉ phù hợp với những người có tình trạng huyết áp cao, người huyết áp thấp không nên sử dụng, có thể gây hoa mắt, chóng mặt.
  • Phụ nữ mang thai, hay đang cho con bú hoặc trẻ em dưới 10 tuổi: đối với các trường hợp này nên sử dụng khi có hướng dẫn hay chỉ định của bác sĩ, thầy thuốc.
  • Người bị suy thận: do xạ đen có thể hạ huyết áp, nên những trường hợp bị suy thận không nên sử dụng vì sẽ gây áp lực lên thận, gây khó khăn hơn trong việc lọc thận.

Lưu ý khi sử dụng xạ đen

Dùng xạ đen tốt nhất vào buổi sáng, ngay sau bữa ăn, kết hợp uống nhiều nước để đạt hiệu quả tốt nhất.

Khi sử dụng xạ đen để trị bệnh cần hạn chế bia, rượu, thuốc lá, các chất kích thích và không nên ăn rau muống vì làm giảm hiệu quả của thuốc.

Có thể sử dụng song song cây xạ đen với các loại thuốc tây y, nhưng không nên sử dụng cùng lúc ( sử dụng cách nhau ít nhất 30 phút để phát huy được hiệu quả tối đa của thuốc).

Cần kiên trì khi sử dụng, nên sử dụng từ từ từng ít một để cơ thể dần thích nghi và sau đó tăng dần liều lượng cho đến khi đạt tiêu chuẩn để tránh trường hợp bị đau bụng, hay đi ngoài phân loãng do chưa quen với thuốc.

Đối với những người bị các khối u hay bệnh nặng, cần chú ý liều lượng của thuốc, tránh sử dụng quá đặc ngay từ đầu vì có thể gây đau bụng dữ dội.

Có thể nấu loãng nước xạ đen để uống hằng ngày thay nước loãng nhằm tăng sức đề kháng, phòng ngừa bệnh tật.

Tác hại của xạ đen

Nếu sử dụng xạ đen không đúng cách có thể gây ra một số tác hại đối với người bệnh, cụ thể như sau:

  • Khi dùng nhiều có thể gây hoa mắt chóng mặt, đau đầu
  • Không nên dùng thuốc đã để qua đêm vì có thể bị hỏng dẫn đến đầy bụng, đi ngoài.
  • Có thể làm bệnh nhân buồn ngủ do có tác dụng an thần. Vì vậy không nên pha quá đậm đặc, nhất là vào buổi sáng có thể làm ảnh hưởng đến tinh thần làm việc của bạn trong cả một ngày.
  • Có thể gây tác dụng phụ ở những người bị khối u, khiến bệnh nhân căng thẳng mệt mỏi và các cơn đau trầm trọng hơn. Khi thấy hiện tượng này, cần ngưng dùng thuốc.

Tác dụng của xạ đen là rất hữu ích với sức khỏe của chúng ta. Tuy nhiên do vị thuốc vẫn tiềm ẩn nguy cơ gặp phải tác dụng phụ nên cần phải tìm hiểu kĩ trước khi dùng. Nếu có bất cứ thắc mắc nào xung quanh việc sử dụng nên hỏi ý kiến của bác sĩ hoặc các thầy thuốc để có những tư vấn chuẩn xác nhất.

Bài viết cùng chuyên mục