Cây tầm gửi có tác dụng chữa bệnh gì? Kinh nghiệm sử dụng thế nào tốt.

Cây tầm gửi là loại cây quen thuộc với tất cả mọi người. Vậy cây tầm gửi có công dụng chữa bệnh rất tốt, vậy cách dùng, giá bán và nơi bán như thế nào?  Tầm gửi là một loài cây nhỏ, sống ký sinh trên các cây khác nhau. Từ lâu, Đông y đã sử dụng tầm gửi (tên gọi chung) của nhiều loài cây để làm thuốc có kết quả tốt. Công dụng của tầm gửi thường là công dụng của cây chủ mà nó ký sinh.

Cây tầm gửi là gì

Có tên khoa học là Loranthaceae, tên tiếng Anh là Misteltoe, tiếng Hi lạp là Phoradendron, có nghĩa là kẻ trộm trên cây. Là loại cây sống bám ký sinh trên thân cây chủ, hấp thu dưỡng chất từ cây chủ để lớn lên.

cay tam gui

Tầm gửi sống ký sinh trên nhiều loại cây khác nhau, như: cây bưởi, cây gạo, cây khế,… Vì vậy mà tùy thuộc vào mỗi cây chủ mà nó có đặc điểm và vị thuốc khác nhau. Tuy nhiên đặc điểm chung của loài cây này đều là loài cây thân leo hoặc cây thân gỗ nhỏ.

Tầm gửi có phần rễ bám chặt trên thân cây chủ. Thực chất phần rễ này giúp cây bám trụ và hấp thụ dinh dưỡng để trưởng thành. Cành của tầm gửi rất giòn, thương chia thành các đốt hoặc dây trơn. Lá tầm gửi dài, mọc đối xứng với nhau hoặc chụm thàng 3 lá với các phiến lá hình mác hoặc oval. Hoa của tầm gửi có màu trắng. Nó có thể hao lưỡng tính hoặc hoa đơn mọc ở kẽ lá.

Phân bố cây tầm gửi

Tầm gửi phần bố rộng khắp các địa phương. Nó chủ yếu sống ký sinh vào một số cây như cây dâu tằm, cây na, cây gạo, cây bưởi, cây đa,. Tuy nhiên hiệ n này nó rấ khó để tìm thấy trên các loại thân cây này. Bởi đất trồng ngày bị giảm. Hoặc người dân trồng để thu hoạch quả, họ sẽ loại bỏ tất cả những cây sống ký sinh để không ảnh hướng đến năng xuất cây trồng.

cay tam gui co cong dung gi

Đặc điểm sinh học họ tầm gửi

Với đặc điểm ký sinh trên những thân cây khác, họ tầm gửi thường có thân dây leo hoặc thân gỗ nhỏ. Phần rễ của chúng bám rất chặt vào thân cây chủ và rất chi chít. Chính điều này giúp chúng có thể hấp thu được các chất dinh dưỡng để sinh trưởng và phát triển.

Tầm gửi vẫn có cành lá, tuy nhiên cành của chúng rất giòn. Chúng được chia thành các đốt không đều nhau hoặc phát triển theo dạng dây trơn. Tầm gửi có lá khá dài, chúng phân bố đối xứng với nhau trên cuống lá dài hoặc mọc thành cụm gồm 3 chiếc tạo hình oval hay hình mác. Đa phần, hoa của họ tầm gửi có màu trắng, có thể là loại hoa lưỡng tính hay đơn tính và mọc ra từ kẽ lá.

Tầm gửi có tác dụng gì trong đông y

Tuỳ thuộc vào loài cây mà tầm gửi ký sinh, những vị thuốc từ họ tầm gửi này sẽ có những tác dụng khác nhau. Cách chế biến chung của các loại tầm gửi là cành sẽ được cắt thành từng khúc, đem phơi khô cùng với lá. Để sử dụng vị thuốc tầm gửi có hiệu quả, người ta đem sắc thành nước thuốc. Có thể chỉ sắc tầm gửi hoặc sắc cùng một số vị thuốc khác nhằm tăng hiệu quả chữa bệnh. Dưới đây là một số bài thuốc từ cây tầm gửi ký sinh ở một số thân cây.

Tác dụng của một số loại cây tầm gửi

Tầm gửi trên cây dâu (tầm gửi dâu tằm)

Tầm gửi cây dâu: là loại thông dụng hơn cả, với tên thuốc là tang ký sinh.

Tang ký sinh có vị đắng, tính bình, không độc. Có tác dụng bổ gan, thận, mạnh gân cốt, an thai. Theo tài liệu nước ngoài, tang ký sinh là thuốc kích thích sự tạo máu, điều trị thiếu máu và chứng chảy máu ở phụ nữ mang thai và sau sinh.

Dùng riêng tang ký sinh: sao vàng (12-16g) sắc uống hoặc để tươi (30g) giã nát, lọc lấy nước, uống vào lúc đói.

Tang ký sinh phối hợp với các vị thuốc khác để điều trị trong những trường hợp sau:

Chữa đau lưng, tay chân tê bại: Tang ký sinh 16g, cẩu tích 12g, ngưu tất 12g. Sắc uống trong ngày.

Chữa ho ra máu: Tang ký sinh 16g, thài lài tía 16g, rễ chuối hột 10g, rễ cỏ tranh 10g, thái nhỏ. Sắc uống.

Chữa đau bụng, động thai: Tang ký sinh 16g, cao ban long 10g, nướng cho thơm, lá ngải cứu 10g. Sắc uống 2-3 lần trong ngày.

Chữa tắc tia sữa: Tang ký sinh 16g, ngưu tất 10g. Sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm 2 lần trong ngày.

Trị chứng tăng huyết áp: Tang ký sinh 32g, thạch quyết minh 20g, thiên ma 6g, câu đằng 16g, chi tử 8g, hoàng cầm 12g, đỗ trọng 14g, phục linh 12g, ngưu tất 12g, ích mẫu 16g. Nếu nhức đầu thêm cúc hoa vàng 12g, mạn kinh tử 12g. Nếu mất ngủ, khó ngủ, ngủ ít thêm toan táo nhân 8g, bá tử nhân 8g. Sắc uống làm 2 lần, uống trong ngày.

Chữa đau thần kinh tọa, thuốc bổ huyết, ích thận: Tang ký sinh 18g, độc hoạt 9g, tần cửu 9g, phòng phong 9g, đương quy 9g, bạch thược 9g, đỗ trọng 9g, ngưu tất 12g, tế tân 3g, sinh địa 15g; đảng sâm 12g, phục linh 12g; nhục quế 1,5g, cam thảo 6g. Sắc uống ngày một thang, chia làm 3 lần, uống trước bữa ăn.

Tầm gửi ký sinh trên thân cây bưởi

Với loại tầm gửi này, dùng để sắc lấy nước uống giúp chữa trị các bệnh về xương khớp. Hơn nữa, còn chấm dứt các triệu chứng khó tiêu, chướng bụng.

Tầm gửi ký sinh trên thân cây xoan

Tầm gửi cây xoan Nếu bạn đang bị các bệnh về đường ruột, kiết lỵ hay táo bón. Thì bạn nên dùng loại tầm gửi kí sinh trên cây xoan.

Tầm gửi cây gạo có tác dụng gì

Tầm gửi cây gạo phối hợp với tầm gửi cây chanh, vỏ cây lai: sao vàng, hạ thổ, sắc uống chữa động kinh. Phối hợp với xương quạ đen sắc uống chữa hen suyễn.

Tầm gửi ký sinh trên thân cây ngái

Ký sinh từ thân cây ngái, tầm gửi trở thành vị thuốc giúp mát gan, giải độc.. Giúp cho cơ thể thanh mát, không còn nóng trong người. Với những người có thể trạng yếu, sức đề kháng kém, bài thuốc từ tầm gửi trên thân cây ngái giúp phục hồi sức khoẻ, cải thiện tình trạng mệt mỏi.

Nếu phụ nữ sau sinh, sữa ít hay tắc sữa, việc dùng bài thuốc này rất tốt. Vì nó có khả năng giúp lợi sữa, ngăn ngừa và chữa trị chứng hậu sản mòn, cung cấp cho em bé nguồn sữa mát.

Tầm gửi ký sinh trên thân cây dẻ

Tác dụng của tầm gửi trên cây dẻ có thể điều trị thấp khớp, viêm họng. Ngoài ra nó còn chữa được các bệnh ngoài da hay dị ứng.

Tầm gửi ký sinh trên thân cây cúc tần

Tầm gửi trên cây cúc tần được lấy hạt để làm thuốc. Trong đông y, gọi đó là thuốc thỏ ty tử hay hạt tơ hồng. Vị thuốc đông y này có tác dụng bổ thận, tráng dương, tăng cường sinh lực nam giới. Giảm triệu chứng tiểu đêm, tiểu gắt hay tiểu dầm.

Tầm gửi ký sinh trên thân cây chanh

Hấp thụ dinh dưỡng từ cây chanh, tầm gửi trở thành vị thuốc có tác dụng tốt trong điều trị các chứng bệnh về hô hấp như : ho khan, ho gió hay ho có đờm. Khi sắc thuốc có thể kết hợp thêm trần bì, xạ can,…

Cây tầm gửi trên cây khế

Tầm gửi cây khế giã nhỏ, trộn với nước vo gạo, hơ nóng, đắp chữa bong gân. Nếu sao vàng chữa ho gà, sốt rét; phối hợp với tầm gửi cây ruối, 20g, rau má 20g, lá bạc hà 10g, lá hẹ 10g. Sắc uống chữa ho, hen sữa ở trẻ em.

tam gui tri benh gi

Cây tầm gửi ký sinh trên cây na, cây mít

Loại tầm gửi này chữa các bệnh sốt rét hoặc chứng lúc sốt lúc rét không ổn định. Nếu phối hợp thêm với sài hồ, hoàng cầm, thảo quả hoặc bình lang dưới dạng nước sắc thuốc.

Tầm gửi ký sinh trên thân cây thị

Thuốc sắc từ tầm gửi ký sinh trên thân cây thị có những công dụng hiệu quả dành cho những người có các bệnh về thận như viêm cầu thận, sỏi thận, phù thận, giúp cơ thể giải độc, lợi gan. Đồng thời giảm đi tình trạng mệt, mất ngủ, phù nề.

Không phải bất kỳ tầm gửi trên loại cây nào cũng mang đến những tác dụng tốt cho sức khoẻ. Vì vậy cần phải lưu ý về dược tính của chúng trên những thân cây chủ. Tầm gửi ký sinh trên các loại cây như trúc đào, thông thiên,… có chứa chất độc gây hại đến sức khoẻ.

Tầm gửi trên cây nhót

Tầm gửi cây nhót sắc uống chữa tiêu chảy.

Tầm gửi cây đại bi

Tầm gửi cây đại bi sắc uống chữa viêm gan, sưng phổi.

Tầm gửi cây mận, cây roi, cây sung

Tầm gửi cây mận, cây roi, cây sung giã nát cùng với lá gấc, nhựa củ nâu, gạch non, tán vụn, dàn mỏng trên vải xô đắp băng vào nơi tổn thương chữa bong gân, sai khớp.

Tầm gửi cây quýt

Tầm gửi cây quýt sắc uống chữa ho.

Tốt cho phụ nữ mang thai

Ngoài các tác dụng trên tầm gửi trên cây tầm gửi còn có tác dụng đối với phụ nữ mang thai. Nó giúp an thai, lợi sữa. Và tang ký sinh phối hợp cùng với củ cây gai, cành tía tô, ngải diệp giúp lợi sữa cho phụ nữ sau sinh.

Các nhà khoa học thuộc Đại học Đức Charite ở Đức đã nghiên cứu ra chiết xuất tử một loài tầm gửi có khả năng kích hoạt một số tế bào miễn dịch tấn công virut viêm gan c và có khả năng lọc sạch các tế bào bị bệnh, hồi phục chức năng gan cho người bệnh.

Ý nghĩa đặc biệt của loài cây tầm gửi

Với những nước phương Tây, vào dịp lễ Giáng sinh đặc biệt, mỗi nhà thường treo một cành tầm gửi ngay trước cửa nhà với ý niệm mong muốn những điều may mắn sẽ đến mọi người trong nhà.

Tầm gửi còn chính là biểu tượng cho tình yêu vĩnh cửu, cặp đôi yêu nhau nào nếu hôn nhau dưới cành tầm gửi thì họ sẽ mãi bền vững cùng nhau với tình yêu dài lâu, mãi mãi.

Lưu Ý: Tầm gửi là cây thuốc không độc, nhưng do nó sống bám vào cây khác lại thọc sâu rễ mút vào trong nuôi sống cơ thể mình. Do vậy nếu cây chủ là cây có độc tính như lim, trúc đào, thông thiên… thì các bộ phận của tầm gửi đều mang chất độc của cây chủ, tránh dùng tầm gửi ở những cây độc này.

Lưu ý khi dùng tầm gửi

Dựa trên một câu chuyện huyền thoại nước ngoài, cây tầm gửi là biểu tượng mãi mãi trong tình yêu, họ quan niệm rằng nếu 2 người hôn nhau dưới cây tầm gửi sẽ có cái kết hạnh phúc viên mãn.

Tuy có những công dụng chữa bệnh nhất định nhưng không phải loại tầm gửi nào cũng có thể dùng để làm thuốc, nên tránh những tầm gửi trên cây trúc đào, thông thiên,… do có chứa độc tính gây hại cho sức khỏe.

Như vậy có thể thấy cây tầm gửi là một vị thuốc quý. Nhưng với mỗi loại tầm gửi ký sinh trên thân chủ khác nhau lại có tác dụng khác nhau. Các bạn nên xem xét kỹ lượng trước khi sử dụng để tránh dùng sai.

Bài viết cùng chuyên mục